Zabezpieczenie antyspamowe *


Zabezpieczenie antyspamowe *


Był autorem największego XVII-wiecznego dzieła o kometach, a jego  imieniem nazwano krater na Księżycu, położony na północno-zachodnim skraju Mare Nubium, czyli Morza Chmur.

Pochodzący z Rakowa astronom i historyk Stanisław Lubieniecki wywodził się ze szlacheckiej rodziny silnie związanej z nurtem polskiej reformacji. Urodził się w 1623 roku, był arianinem i jednym z najzdolniejszych studentów słynnej Akademii Rakowskiej.

Po zamknięciu akademii braci polskich uczył się dalej m.in. w Toruniu, poza tym – korzystając ze stypendium – kształcił się na uniwersytetach w Holandii i Francji. Sześć lat po powrocie do kraju, w 1654 roku, otrzymał godność ministra zboru w Czarkowach. W czasie potopu szwedzkiego, jako emisariusz arian, zabiegał o protekcję Karola X Gustawa w sprawach wolności praw religijnych i przywrócenia pokoju. W 1658 roku sejm polsko-litewski skazał go, jak i wszystkich jego współwyznawców, na banicję. Zamieszkał w Szczecinie, później w Kopenhadze, na końcu osiedlił się w Hamburgu. Walczył o swobody wyznaniowe arian, odbywał dysputy z pastorami luterańskimi. Od roku 1655 Stanisława Lubienieckiego widzimy wszędzie tam, gdzie decydują się losy polskiego arianizmu. Postawa światopoglądowa i życiowa Lubienieckiego jest bardzo pouczająca, gdy chodzi o badanie powiązań zagadnień wyznaniowych z innymi problemami XVII w. Dotyczy to przede wszystkim prymatu spraw religijnych nad narodowościowymi i politycznymi – napisał prof. Janusz Tazbir w biografii rakowianina.

Na przymusowej emigracji Lubieniecki dużo pisał, tęsknie przy tym zerkając w kierunku ojczyzny. Dzięki tomowi „Historia reformationis Polonicae” nazywany jest dziejopisarzem czasów reformacji. Największą sławę przyniosło mu jednakże monumentalne „Theatrum cometicum”, największa ówczesna praca dotycząca komet, wydana w trzech częściach w latach 1666-1668. Jest to ogromny (w pełnym tego słowa znaczeniu: ponad 1500 stron!), bogato ilustrowany rejestr 415 znanych pojawień się w Układzie Słonecznym komet (widowiskowych „teatrów komet”), począwszy od czasów biblijnego potopu. Traktat ten odegrał dużą rolę w propagowaniu nauk przyrodniczych oraz teorii kopernikańskiej. Jest to, jak uważał sam autor, dzieło matematyczne, fizyczne, historyczne, polityczne, teologiczne, etyczne, ekonomiczne i chronologiczne. Jak podkreśla prof. Grzegorz Racki, ambicje Lubienieckiego wykraczały daleko poza skatalogowanie samych komet, a w księdze tej napisał on własną wersję dziejów cywilizacji. „Teatr komet” można zobaczyć na stronie Cyfrowej Biblioteki Narodowej. Wysokiej jakości skany stron dzieła, a szczególnie wspaniałych rycin, dają pewne wyobrażenie o jego edytorskim pięknie i ogromie.

Stanisław Lubieniecki zmarł w Hamburgu w roku 1675. Powodem zgonu było zatrucie: nie jest do końca pewne, czy nie pomogli jego wyznaniowi przeciwnicy. Wkład uczonego rakowianina w rozwój nauki docenił znany niemiecki selenograf (badacz księżyca – przyp. red.) Johann Schröter. Opisując pod koniec XVIII stulecia powierzchnię Księżyca nazwał on jego imieniem krater, liczący 44 kilometry średnicy i prawie kilometr głębokości.

Tekst: Jacek Korczyński

Ta strona używa cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close