Zabezpieczenie antyspamowe *


Zabezpieczenie antyspamowe *


Szydłówek. Prawdopodobnie starszy od samych Kielc, wziął swój początek od osady, która funkcjonowała być może jeszcze w VIII w. Gdy w Kielcach na przełomie X i XI w. powstawała parafia pw. św. Wojciecha, jej dochody pochodziły z najstarszych wsi w okolicy: Szydłówka, Mójczy i Zagórza. Aż do upaństwowienia w 1789 r., tereny Szydłówka (obejmujące dzisiejsze Sady, Szydłówek, Uroczysko i Słoneczne Wzgórze) były własnością Kościoła. Potem folwark Szydłówek wydzierżawiło państwo. Po uwłaszczeniowym ukazie carskim z 1864 r. duża część przeszła na własność chłopów. Zabudowania wsi Szydłówek koncentrowały się w rejonie dzisiejszych ulic: Dolny Szydłówek, Górny Szydłówek, Domaniówka i Masłowska. Ostatnim jej reliktem jest ukryta na zapleczu kościoła pw. św. Józefa uliczka Dolny Szydłówek, ciągle jeszcze wyglądająca jak przeniesiona z odległej przeszłości. Momentem kluczowym w historii pozostałej, zachodniej części folwarku (obejmującej obszar między ul. Pocieszka a dzisiejszą ul. Turystyczną) był jego zakup w 1918 r. (od ówczesnej właścicielki Katarzyny Gorbaczewiczowej) przez spółkę Jan Rudnicki, Marian Grzegorzewski i inni. Zarządzający spółką adwokat Grzegorzewski był bardzo ważną dla historii Kielc postacią.

Od młodości zaangażowany w działalność patriotyczną (w nurcie Narodowej Demokracji), gdy w 1900 r. osiadł w Kielcach na stałe, szybko dał się poznać jako dobry prawnik i zagorzały społecznik. Wraz z adwokatem Józefem Duninem zorganizował przy kieleckim Towarzystwie Kredytowym Kasę Oszczędnościowo-Pożyczkową, by wspierać polski drobny handel i rzemiosło, dając w ten sposób alternatywę dla pożyczek z lichwiarskich kantorów. Współtworzył pierwsze na terenie guberni kieleckiej koła Towarzystwa Oświaty Naukowej działające na rzecz spolszczenia szkolnictwa, od 1907 r. był Prezesem Zarządu Kieleckiego Koła Polskiej Macierzy Szkolnej, a w latach 1918-21 prezesował kieleckiemu oddziałowi Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. 1 listopada 1918 r. jako delegat wydziału powiatowego Sejmiku Kieleckiego podpisał wraz z prezydentem Kielc Gustawem Bukowińskim odezwę ogłaszającą przejęcie w mieście władzy przez Polaków.

Kupno Szydłówka nie miało służyć pomnażaniu zysków, ale rozwojowi miasta i polskości. Jako zadeklarowany endek rozparcelowane grunty folwarku Grzegorzewski sprzedawał za symboliczną złotówkę tylko Polakom i z zastrzeżeniem, że nie mogą być odsprzedane niechrześcijanom. W 1927 r. folwark Szydłówek został włączony w granice Kielc (trzy lata później została też dołączona pozostała część Szydłówka). Osiami nowej dzielnicy stały się ul. Marszałkowska, Nowowiejska i Wiosenna. Zaczęły powstawać ulice, które z inicjatywy Grzegorzewskiego obsadzano różnymi gatunkami drzew. Wiele z nich jest pomnikami przyrody, jak dęby Grzegorzewskiego przy ul. Dębowej. Właściciele przedwojennych domów w tej części miasta dbają o pamięć o swoim dobroczyńcy. Przy ufundowanej przez niego kapliczce przy ul. Wojewódzkiej ustawili tablicę przypominającą jego postać, a na jednym z podwórek można zobaczyć popiersie adwokata-społecznika.

Sercem przedwojennego Szydłówka była wybudowana ok. 1918 r. piękna drewniana willa w stylu zakopiańskim. To w niej Grzegorzewski mieszkał i zarządzał pozostawioną sobie częścią folwarku (zwaną Szydłówkiem Zakopiańskim). Stała ona przy ul. Turystycznej (nr 17), zwanej przed wojną drogą do Grzegorzewskiego, a bezpośrednio po wojnie – bardzo krótko – ul. Grzegorzewskiego (adwokat zmarł w 1941 r.). Następny właściciel sprzedał willę kościołowi. Do czasu wybudowania obecnego kościoła pw. św. Józefa była parafialną plebanią. Potem służyła zakonowi Sióstr Boskiej Opatrzności. Do 2000 r., kiedy siostry, po wybudowaniu obok nowej siedziby, barbarzyńsko serce przedwojennego Szydłówka wyrwały, czyli willę Grzegorzewskiego wyburzyły…

Tekst: Rafał Zamojski

Zdjęcie: A. Szelejewski (ze zbiorów Muzeum Historii Kielc).

Ta strona używa cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close